Стихи на осетинском языке про маму


Конспект урока по осетинскому языку "Ныййараг мад".

Уæ бонтæ хорз æмæ уыл хъæлдзæг бонтæ цæуæд нæ зынаргъ ахуыргæнджытæ, ныййарджытæ, уазджытæ, хæлæрттæ.

Абон нæ бæрæгбон,

Абон нæ цины бон,

Абон ныййарæгæн

Арфæ кæнæм!

Мад! Хæрз цыбыр дзырд, фæлæ дзы æппæт дуне дæр бацæудзæн. Зæххыл мадæй зынаргъдæр ничи ис. Мадæй хуыздæр ничи бамбардзæн сабийы зæрдæйы рисс.

Мад! Уыимæ баст сты нæ царды рæсугъддæр бонтæ, нæ зæрдæты æхсызгондæр мысинæгтæ. Кæд зæххыл нæй, фæлæ, уый буц даргæйæ, уымæн ирон рæсугъд æгъдау дæтгæйæ, бамбарæн ис, цы у амонд. Тæхудиаг у уыцы кæстæр, йæ хистæры буц дарын чи зоны æмæ афтæмæй адæмы æхсæнмæ рухс цæсгомæй чи цæуы.

Æмдзæвгæ: «Мад дын куы ратдзæн йæ уд æмæ цæст».

Ехх уæдæ, удæн куыд вæййы æнцон,

Хур ныл куы скæсы дзæбæхæй.

Æмæ куыд хорз у, дæ уарзон бæлццон

Кæрты куы рхиза йæ бæхæй

Цæстытысыгæн цæй уромæн ис ?!

Зæрдæ куы рухс кæна иугæр

Мады фæндиагæй ма фенут низ

Мадæй уæ ма схъыг уæд уæ иу дæр !

Судзгæ цæссыгтæй , мæ хуртæ, ут хызт

Макуы мын фенут зæрдæниз.

Иугæр ыстыр цинад риуы ныххызт,

Уый та æнустæм цæрдзæнис.

Иунæг цæстысыг дæр мастæн у фаг,

Мады зæрдæйæн æгæр у.

Риуы æхсидгæ цæхæр у.

Мад ма сымахæй кæмæн у æгас,

Уымæ куыд кæнын тæхуды.

Мад у сæумæрайсом хуры ыскаст,

Æмæ дам мидбылты худы.

Мад дын куы ратдзæн йæ уд æмæ цæст.

Мадæн йæ хъæбул зынаргъ у.

Мады рæвдыдæй ут уе 'ппæт æфсæст,

Мад нын æнусон цырагъ у!

Мад – царддæттæг. Хæрзконд, фæлмæнзæрдæ, уды рæсугъддзинад. Уыдон иууылдæр мады лæвæрттæ сты. Мад сæ куы нæ ратта, уæд уыцы хорздзинæдтæ тыгъд быдыры ссаргæ не сты. Мады уарзондзинадæй сæ удтæ хъæздыг кæмæн сты, уыдонæй рæсугъд у цард дæр.

Зарæг: «Мадæн аргъ нæй».

Мад! Цæй диссаг дзырд у æвæдза. Адæймаджы уæнгты бауадзы ныфс, хъару. Сывæллонæн йæ фыццаг ныхас вæййы - «мамæ».

Царды рухс ын фенын кæны мад. Цас æнæхуыссæг æхсæвтæ æрвиты, цас . Нæ ног æмбæлттæ. Зарæг «Базонгæ уæм»

4-6. Уазæгуаты Хъилхъусмæ. Зарæг «Салам»

7-9. Уазæгуаты Къæбæдамæ

10-12. Чи цы уарзы? Зарæг «Къæбæда»

13-15. Хъилхъус æмæ Къæбæдайы сыхæгтæ. Зарæг «Хъуг æмæ род»

16-18. Хъæдхой – хъæды дохтыр. Зарæг «Хъæдхой»

19-21. Адджын хъæлæрдзы. Зарджытæ «Хъæлæрдзы», «Дыргъдоны»

22-24. Фæндагыл. Зарджытæ «Балцы», «Хъæды ис бæлæстæ»

25-27. Кæдæм цæут?

28-30. Æз зонын ленк кæнын. Зарæг «Хæдзарон мæргътæ»

31-33. Цы загътай? Зарæг «Зæрватыкк»

34-36. Кæс, хъус, хъаз!

37-39. Хистæртæн кад кæнут!

40-42. Бын, раз, фæстæ, цур – махимæ сæ ды дæр дзур!

43-44. Фæлхат кæнæм

45. Цы зонæм, уый бæрæг кæнæм (тесттæ)

уарзондзинад ратты йæ хъæбултæн, йе' суинаг стъалытæн. Фæлæ, хъыгагæн, ныййарджыты зындзинæдтæ цотæй иутæ нæ бамбарынц, аккаг аргъ ын не скæнынц йæ фыдыбонæн.

Сценкæ: «Ныййарæджы тæрхон».

Бæласы бын бады Азау æмæ кæсы роман «Уарзт æмæ денджыз». Йæ рæзты рацæуы Зæлинæ. Куы йæ федта, уæд æрлæууыд, салам ын радта. Чиныгмæ фæкомкоммæ, йæ цæстытæ цины рттывд фæкодтой.

Зæлинæ: - Æвæдза куыд хорз равдыста, ныййарæджы сурæт, ныййарæджы уарзт хъæбулмæ! Ныййарæджы зæрдæйы уидæгтимæ баст у дунейы æппæт дæр: сывæллоны фыццаг цъæхахст, хъæбулы фыццаг бахудт, авдæны фæлмæн зарæг…Уæд йæ цин та! А-зæххыл ныййарæджы хуызæн ничи зоны цин кæнын. Уый цæстыты хуызæн дам никæй цæстытæ бахуддзысты, ныййарæджы цæстæнгас дæ куыд барæвдауа, йæ мидбылхудт дæ куыд батава, афтæ никæй æмæ ничи. Зæрдæйы хъæдгом байгас кæнынмæ дæр уымæй дæсныдæр ничи у «Дæ сæрыл хаст фæуон», «цард дын фестон», «дзыцца дæ рынтæ ахæра».

Кæй арфæтæ сты уыдон. Чи нын фæисы йæхимæ нæ рис, нæ тухитæ? Чи 'рхæссы нæ сæрыл йæ сæр нывондæн! Мад! Ныййарæг мад! Бæстыл æмбал кæмæн нæй, уыцы фæлмæнзæрдæ мад! (Сæ рæзты æрбахызтысты цалдæр æрыгон адæймаджы цыдæр æнахуыр дарæсы æмæ бацыдысты сыхæгты хæдзармæ. Уалынмæ райхъуыст цавæрдæр фæсарæйнаг музыкæ. Зæлинæ джихауæй аззад, стæй цымыдисæй Азаумæ бакаст).

Зæлинæ: - Мæ хæдзар! Уый та цавæр музыкæ у?

Азау: - Ма тæрс, дæ хуыз куы аныхъуырдтай. Уый мæнæ нæ сыхæгтæ сты, Гуыдзиаты ахболы сахъгуырд Азанбеджы музыкæ та у.

Ацы Гуыдзиаты диссаджы хорз бинонтæ уыдысты, æгъдауджын, кадджын куыстуарзаг. Адæм-иу сæм хæлæг кодтой. Сæ чызг æмæ хистæр лæппу – адæмæн уарзон, фæлæ йæ кæстæр Азæмæт куы рахъомыл, уæдæй нырмæ сæ Хуыцау ралгъыста, арвæй сæм иу хъугдзармы бæрц нал зыны. Сæ маст сæ сæрты кæлы, сæ цард зындон фестад.

Зæлинæ æмæ Азау ацыдысты. Азæмæты музыкæ дардыл нæры. Йе 'мбæлттимæ йæ рæстæг æрвиты, сæ разы хæринаджы дзæбæх, равзæргæ нозт, пъæртт кæнынц хъылма, ныххæцыдысты æнæгъдау митыл…

Иу афон уыцы «æрхонгæ уазджытæ» дæр ацыдысты. Азæмæт афтид æвгтæ æддæмæ – рахаста, стæй сынтæджы йæхи æруагъта.

Ахбол (бады кæрты бандоныл):

  • О, Фæрнион! (Уый йæм æрбаввахс) Мæнæ цы диссаджы уавæры стæм! Цы ракодтам Хуыцауæн? Цæмæн нын радта ахæм фырты? Куы нæ худинаг кæны, адæммæ акæсын куынæуал уæндæм, уæд афтæмæй куыд цæрдзыстæм?

(Фæрнион фæхъуыста йæ лæгмæ, стæй йæ сæр аххосджынау дæлæмæ æруагъта. Иу афон Азанбег кæртмæ рахызт, фыд дæр бадти уым).

Ахбол: - О, мæ фырт, æввахс ма мæм рацу. Уый цавæр цардыуаг у? Хорз æмæ æвзæр æппын нал хицæн кæныс? Худинаджы къубал бынтон аскъуыдтой æви? Ацы дæлимонтимæ дæхи цæмæн сбастай? Кæм сæ ссардтай? Цæмæн цæуынц ардæм, мæ хæдзар хынджылæггаг у? Цы ми ма дын бакæнон, цы дын нæ фаг кæны, зад хуымы дын хизын нæ фидауы?! Уæдæ ахæстоны дæр бадтæ, уæд дын бамбарын афон нæма у? Ныууадз дæ нуазт, адæмы хъæр бамбар!

Азамбег: - Чи дæ фæрсы! Цæуыл дзурыс?! Дæ къус кæм нæй, уым дæ уидыг ма тъысс, науæд…

(Азамбег йæ къух фæхъил кодта. Æрцыд йæ фæдыл).

Фæрнион: - Мæ къона куыд байхæлд!

Азамбег: - Æна, æнцад, куы нæ лæууай, уæд дзы дæуыл дæр æрхаудзæн! (Азамбег йæ къухтæ кæрæдзийыл ацагъта æмæ уатмæ бахызти йæхицæй разыйæ).

Фæрнион: - Мæнæ цы дыссæгтæ уынын, мæнæ мæ сæр зæронды 'рдæм цытæ баййæфта! Мæнæ калмы мæ зæрдæйы бын куыд фæхастон! Мæнæ цы фыдбылыз схъомыл кодтон! Мæ хæдзар фехæлд! Мæ фыртыл фæтых сты арахъ æмæ цавæрдæр хъылма, уыдон махæй тыхджындæр разындысты.

Мæнæ стыр диссæгтæ!

Куыд ис уый гæнæн æмæ фырт йæ къух сиса йæ фыртмæ! (Фехъус ис, стæй арф ныуулæфгæйæ): - Нæ, нæ, а-зæххыл дæуæн цæргæйæ нал у. Ничи мын æй ныббардзæн, лæгмары, мæ фæстæ ныууадзон, уый. (Мад æдзынæгæй алæууыд, стæр зыр-зыргæнгæ хъæлæсы уагæй загъта).

  • Мæ хъæбул «… æз дæ ныййардтон, хуры рухс дын æз фенын кодтон æмæ дын æй дæуæн бынат нал ис, мæ къухæй хъуамæ уатмæ. Фæзынд Зæлинæ».

Зæлинæ: - Ахæм карз тæрхон рахаста мад йæ фыртæн. Уый ныййарæджы тæрхон у æмæ раст тæрхон у. Йæ фыдмæ йæ къух чи систа, йæ фыды мæрдтæм чи барвыста, уыцы хъæбул æмæ уый хуызæттæ а-зæххыл хъуамæ ма цæрой.

Æппæт ныййарджытæ, æппæт адæм дæр уыцы фарстамæ хъуамæ иухуызон цæстæй кæсой. Арф хъуамæ ныхъхъуыды кæной, кæй æмæ цæй аххосæй слæууыдысты нæ фæсивæд уыцы фæндагыл, ууыл. Æмæ сæ ныхмæ расидой тох.

Раст у ирон æмбисонд: Йæ ныййарæджы чи нæ уарзы, уый никæй бауарздзæн. Мад у æппæт хæрзты райдайæн, дунейы царддæттæг. Уымæн йæ зынтæ авдæнæй райдайынц. Уыцы уавæр, æвæццæгæн, Ирыстоны Хетæгкаты Къостайæ хуыздæр ничи бамбæрста. Уымæн снывæста йæ зæрдæйы æлвæст тæгтæй мады æвидигæ фæлгонц.

Бирæ поэттæ скодтой зарджытæ мадыл. Уыдонæй сæ иу уыди, хæсты быдыры хæрз æрыгонæй чи баззади, уыцы ирон лæппу Кочысаты Мухарбег.

О, уарзон ныййарæг!

О, ме схæссæг мад!

Кæд арæх æнæ мæн

Фæкæныс æнкъард.

Куы 'рбайхъуысы уынгæй

Къæхты хъæр, ныхас

Æрхæццæ мæ хъæбул,

Фæзæхыс, æваст!

    1. Æмдзæвгæ: «Ныййарæг мад!»

Ехх, куы зонис, буц ныййарæг мад!

Байдыдтон æнкъард кæнын дæ фæстæ.

Цыма ныр кæд фæуаин нымад.

Мады фæллой, мады бирæ хæрзтæ

Мады зæрдæ хъæбултæм – тæнæг,

Мад фæдзуры: «Бахæрон дæ низтæ!».

Мадæлтæн куыд адджын у зæнæг.

Уымæн ныл зæрдæйæ кæнынц рисгæ

Буц хъæбулы афæрсы йæ мад:

Цæй куыд дæ, мæ рахиз цæст «мæ зæрдæ»

Сты мæнмæ кæддæриддæр нымад

Мады лæггад, удхайраг изæртæ.

Мад, дæ зæрдæ хсайаг у фæлмæн

Буц хъæбултæм мидбылхудгæ кастæ

Ныр, зæгъ-ма, куыд кæнгæ у мæнæн?

Мады комдзаг, мады хсырæй хаст дæн.

Мад, дæ хæрзтæ æз куыд кæнон рох!

Ма мын райс æнафоны зæрдæниз

Æз дæу тыххæй афæлдахин хох,

Мин азы мæ фæндиаг фæцæрис.

Мад ныййарæг, фыд – схæссæг

Цæстыгагуыйау сæ хъахъхъæнын хъæуы.

Фæлæ мæнæ куыд загъдæуы иу таурæгъы.

Таурæгъ: «Мады зæрдæ».

Раджы кæддæр иу хъæуы царди сидзæргæс ус. Йæ лæг амард, æмæ царди йæ дыууæ æнахъом лæппуимæ. Йæ лæджы амарды фæстæ уый адджын хæринаг никуыуал бахордта, йæ хуыссæн никуыуал схъарм кодта, йæ цонг лæгъз дарæсы никуыуал атъыста: уæдæ мын макæмæ бахæлæг кæной, къулбæрзæйæ мын макæмæ бакæсой, иннæ сывæллæттæй æнæрæвдыддæр ма уой. Æмæ цынæ куыст кодта сидзæргæс ус: хъæдæй суг хастæ, хуым кодта, хос карста.

Лæппутæ бахъомыл сты, уæдæ цы! Æрцыди сын бинонтæ хъуыддаг кæнын афон дæр. «Кæдæй-уæдæй» уæ мæгуыр хæдзарæй дæр фæндыры цагъд æмæ цины зард райхъуысдзæн. Ныр кæд уæ мæгуыр мад цардæй исты фенид, кæд йæ арм чысыл фæрогдæр уаид!»…

Фæлæ æнцон цæрдтытæ кæнынæн нæ райгуырди сидзæргæс. Цæрæнбонты амонд хæстæг никуы æрцыд.

Чындзытæ нæ фæрæстмæ сты: æфсины нæ бауарзтой æмæ йын алы æвзæр митæ кæнын райдыдтой. Сæ бæсты йæ кусын кодтой, хæринаг ыл нæ лæвæрдтой.

Ноджы-ма йыл сæ лæгты дæр ардыдтой кæнæ, зæгъы, уæ мады фесафут кæнæ та мах нæ хæдзæрттæм ауадзут. Лæппутæ фыццаг сæ устыты ныхæстæ ницæмæ дардтой. Фæлæ, фыдæлты загъдау, нывæрзæн здахаг у, доны ртах та дуг дæр хуынкъ кæны. Куыдфæстæмæ сæ мадмæ мæсты кæнын райдыдтой. Байхъуыстой ,фæлæ сæ иу устыты ныхæстæ ницæмæ дардтой. Фæлæ, фыдæлты загъдау, нывæрзæн здахаг у, доны ртах та дур дæр хуынкъ кæны. куыдфæстæмæ сæ мадмæ мæсты кæнын райдыдтой. Байхъуыстой сæ устытæм æмæ фыдгæнды къахыл ныллæууыдысты: «Цæй, æмæ йæ амарæм, тасчъы йæ нывæрæм, тар хъæдмæ, йæ фæхæссæм æмæ йæ уым боныгæнæм».

Куыд бадзырдтой, кæнгæ дæр афтæ бакодтой. Фæхæссы йæ кæстæр фырт тæсчъы мидæг хъæдмæ. Цæуы тæрсгæризгæйæ, алырдæм фæкæс-фæкæс кæны, мачи мæ фенæд, зæгъгæ.

Фæлæ æхсæвыгон тар хъæды чи хъуамæ уыдаид? Чысыл раздæр стъалытæ ныр фæныкъул – фæныкъул кæнын байдыдтой, цыма мады тæригъæдæй сæ цæстысыгтæ балæмарынц. Кæрæдзимæ тæхынц, цыма зæххыл чи не 'рцыд, ахæм æвирхъау хабар хъусын кæнынц кæрæдзийæн.

Фæлæ лæппу уыдæттæ ницæмæ дары. Размæ тындзы йæ чъизи фæнд сæххæст кæнынмæ.

Уæртæ ма уыцы стыр тулдз бæласы онг цæуы, стæй йæ уый бын баныгæндзæн. Бирæ йæ нал хъуыди бæласы бынмæ, афтæ йæ къах къудзийыл скъуырдта æмæ былтæ размæ бахаста. Сыстынмæ хъавы, фæлæ йæ бон нал у… «Дæхи ныццавтай, мæ хур?» - æрдзырдта йæм уæд мады уд кæцæйдæр.

Æмдзæвгæ: «Мады зæрдæ».

Зæххон дунейы мад дæр нæу æнусон.

Хъæбул, мæн иу бон нал уыдзæн дæ цæст.

Куынæуал у ныфсæвæрæн дæ ныфсæн.

Уæд бамбардзынæ мады фарн æрмæст.

Дæ зынты сæрмæ базыртыгъд цæргæсау

Куы нæуал лæууа удуæлдайæ мад.

Дæ цæрайæн йæ цард куы ничи хæсса

Ныййарæджы ад бамбардзынæ уæд.

Куы рцæуай искуы урссæрæй нæ къæсмæ.

Куынæ рхæссон дæ сæры хилтыл м 'арм

Куынæ зæгъон куыд асурс дæ, æркæс ма,

Уæд зондзынæ циу мады къухты хъарм.

Куы нæ дын уæ цæджындз æмбал дæ хъыджы

Мæ уæлмæрдæн куы дзурай иу дæ маст

Дæ цæссыгæй куы ныхъхъæрза мæ сыджын

Уæд бамбардзынæ мады зæрдæ 'рмæст.

муз. В.Мамиева.

сл. З.Хостикоевой.

Цард æгъатыр у Арвæй, дам, цы дур æрхауы уый бауромы зæхх. Уæдæ бæркадхæссæг фæззæг нæ Ирæн цы сау бон æрхаста, уый куы нæ уромы.

«Зындонæй нал тæрсæм» - афтæ зæгъынц, Бесланы фыдбæллæхы рæстæг амынæты бахауæг адæмæй ма мæлæты дзæмбытæй чи аирвæзт, уыцы ныййарджытæ. Беслайнаг, Мелыккаты Фатимæ уыцы афтæ фыдбоны бавзæрста йæ хъæбултимæ. Ныййарæг мады сгуыхтдзинад хъæбулы сæраппонд, уый. Уый у абоны трагедийы сæйраг фæстиуæг.

  • Спортивон залы уыйбæрц уыдыстæм, - зæгъы Фатимæ, - æмæ ныл цæст нæ хæцыд. Уæлдæф нын нæ фаг кодта, сабитæ дойныйæ мардысты. Фыццаг срæмыгъд афтæ æнæнхъæлæджы уыд, æмæ зал иууыл хъæр æмæ цъæхахст 'сси.

Срæмыгъдæй мæ хъустæ цыдæр кодтой, мæ цæстытæ атартæ сты. Куы ракастæн уæд дуарæрдыгæй ауыдтон кæйдæр сабиты, сæхи къулмæ нылхъывтой. Нæ зонын кæцæй мæм разынд ахæм хъару, фæлæ сыстадтæн, æмæ сæ мæ хъæбысы æмбæхсгæйæ, тагъд-тагъд ракодтон. Кæй сабитæ уыдысты, уый нæ зонын фæлæ цы уæлдай уыд, æппæт дæр нæхи нæ уыдысты.

Мад! Уый диссаг у! Уый йæ хъæбулы улæфт дардмæ хъусы. Йæ хъæбул та зæры-зæрондмæ куы фæцæра, уæддæр æй сывæллон хоны, æмæ йын хур бон хуры тæвдæй тæрсы, къæвда бон – суазалæй.

Мады зæрдæ, сызгъæрин фестай!

kopilkaurokov.ru

стихи о маме — с русского на осетинский

  • Памятник маме (Тюмень) — Памятник Памятник маме …   Википедия

  • Список песен на стихи Леонида Дербенёва — Содержание 1 А 2 Б 3 В 4 Г 5 Д …   Википедия

  • Копытько, Виктор Николаевич — Виктор Николаевич Копытько Минск, 2005 г. Основная информация …   Википедия

  • Список эпизодов телесериала «Папины дочки» — Основная статья: Папины дочки Комедийный телесериал «Папины дочки» транслируется на канале СТС с 3 сентября 2007 года. На данный момент вышло 19 сезонов  390 серий (в каждом сезоне по 20 серий, исключение составляют 7 и 11 сезоны  в них …   Википедия

  • Кондратковская, Нина Георгиевна — Нина Георгиевна Кондратковская …   Википедия

  • Кондратковская — Кондратковская, Нина Георгиевна Нина Георгиевна Кондратковская …   Википедия

  • Кондратковская, Нина — Нина Георгиевна Кондратковская Псевдонимы: Н. Георгиева (стихи), К. Георгиева (статьи) Дата рождения: 16 ноября 1913 Место рождения: г. Лубны, Российская империя Дата смерти: 9 января, 1991 Ме …   Википедия

  • Кондратковская Н. Г. — Нина Георгиевна Кондратковская Псевдонимы: Н. Георгиева (стихи), К. Георгиева (статьи) Дата рождения: 16 ноября 1913 Место рождения: г. Лубны, Российская империя Дата смерти: 9 января, 1991 Ме …   Википедия

  • Кондратковская Н. — Нина Георгиевна Кондратковская Псевдонимы: Н. Георгиева (стихи), К. Георгиева (статьи) Дата рождения: 16 ноября 1913 Место рождения: г. Лубны, Российская империя Дата смерти: 9 января, 1991 Ме …   Википедия

  • Кондратковская Нина Георгиевна — Нина Георгиевна Кондратковская Псевдонимы: Н. Георгиева (стихи), К. Георгиева (статьи) Дата рождения: 16 ноября 1913 Место рождения: г. Лубны, Российская империя Дата смерти: 9 января, 1991 Ме …   Википедия

  • Нина Георгиевна Кондратковская — Псевдонимы: Н. Георгиева (стихи), К. Георгиева (статьи) Дата рождения: 16 ноября 1913 Место рождения: г. Лубны, Российская империя Дата смерти: 9 января, 1991 Ме …   Википедия

  • translate.academic.ru

    «О ,мæ ахсджиаг,о,ме ´взаг, О, мæ фыдæлты хъæлæс!» Воспитательное мероприятие ко Дню осетинского языка

    «О ,мæ ахсджиаг,о,ме ´взаг,

    О, мæ фыдæлты хъæлæс!»

     

    (Хъуысы уæздан ирон цагъд.Сценæмæ рацæуынц скъоладзаутæ.Аив кæсынц æмдзæвгæтæ мадæлон æвзаджы тыххæй)

     

     

    1 скъоладзау.

     

    Сты зондæн уацхæссæг æппæт дунейы ´взæгтæ,

    Нæ дзы ´взары хæстæг æмæ дæрддаг,

    Фæлæ ныххойыс зæрдæйы къæсæртæ

    Æрмæстдæр ды,мæ мадæлон æвзаг.

     

     

    2 скъоладзау.

     У иу æвзаг дæр а дунæйæн фаг,

    Фæлæ нæ ивынц мады риу æндæры!

    Мæлæн дын нæй,мæ мадæлон æвзаг

    Кæд ма æрбайсæфт хоры нæмыг мæры?!

        Ды незаманæй ацы боны онг

       Нæ фесæфтай дæ УАЗ хъæлæс,дæ намыс,

        Æнус-æнус  дæ сыгъдæг уды конд

       Цырен арт æмæ карды комыл  бахсыст

     

    3 скъоладзау.

     Куыд хъæздыг у ирон æвзаджы суадон!

    Нæ байсысдзæн æнустæм дæр йæ цад.

    «Ирон фæндыр»-нæ зондамонæг фаззон,

    Хæссы сæрибар,амонд æмæ цард.

           Нæртон æвзаг,-нæ хæхты хуызæн рагон,

            Ныййарæг мадау,ды мæнæн зынаргъ.

             Къостайы фæдзæхст ма рох кæнут абон,

             Æххæст кæнут йæ бæллицтæ сымах!

     

     

     4 скъоладзау.

    Ирон дæн æз, æз дзурдзынæн  иронау !

    Зынаргъ мын у мæ мадæлон æвзаг!

    Мæйдар æхсæв  нын рухс уыдзæнис бонау,-

    Ирон æвзаг  ирон фарнæй у дзаг.

          Фыдæлты фарнæй хайджын дæ, Ирыстон!

         Рæвдауы нæ ныййарæгау дæ зæхх.

         Хъæбулау дыл мæ зарджытæ фæфыстон,

          Хъæдабæйау дæ тыгъд быдырты цъæх.

     

    5 скъоладзау.

    Ирон æвзаг –мæ уды цин цырагъ у,

    Ирон æвзаг-цыкурайы фæрдыг.

    Æвзæгтæ зонын зæрдæтæм фæндаг у,

    Æнустæм у æнæцудгæ мæсыг.

           Ирон æвзаг,сæууон хуры ыскаст  у,

          Мæ авдæнмæ йæ зæлтæ хъуыстон æз

           Мæнæн,мæнæн-ныййарæгау зынаргъ у,

    Фыдæлты фарн æнусты сæрты хæсс

            Ирон æвзаг-мæ зæрдæйы,мæ туджы,

            Ирон æвзаг мæ базырджын  кæны.

            Куыд нæ фæцуда Иры фарн нæ дуджы,

            Цæсты гагуыйау-хъахъхъæнинаг ды!

     

     

     

    (Сценæмæ рацыдысты дыууæ амонæджы.Иу дзы уырыссаг дарæсы ,йæ сæрмæ нал хæссы йæ мадæлон æвзаг.Иннæ та ирон дарæсы,тынг æнувыд у йæ мадæлон æвзагыл.)

     

    1 Амонæг  (æмдзæвгæкæсджытæм амонгæйæ,мæстыхуызæй)

     

    -Мадæлон æвзаг,мадæлон!æз дын амæлон,цыма дуне æппæт  ууыл лæууы,цыма Дуне уый фыдæй кæуы?

     

    2 амонæг

     - Цытæ дзурыс?Мадæлон æвзаг у адджын.Уый йемæ хæссы хæрзæгъдау,лæгуарзон æмæ рæстдзинад.

     

    1 амонæг (йæ былтæ акъуыргæйæ)

     

    -Хæссы,хæссы!..Куыннæ стæй,тæбæгъы æвæрдæй!!!Диссаджы ныхæстæ фæкæныс!!!

     

    2 амонæг (мæсты ,фæлæ хиуылхæцгæйæ)

     

    -Дæу та афтæ фæнды,цæмæй дын алцыдæр дæ размæ тæбæгъы æвæрдæй куыд хæссой!

     

    1 амонæг  (фæлмæнæй)

    -Омæ хорз,мæсты ма кæн,фæлæ мæнмæ дæр байхъус.Кæм ма ис ирон æвзаг?Бынтондæр адæм уырыссагау  дзурын куы райдыдтой! Байхъус –ма мæ хæлар Гæбис æмæ Суликъома

     

    (сценкæ                                                               )

     

    -Федтай, мæ лымæн, уый та дын ирон æвзаг!

     

    2 амонæг

    -Дыууæ адæймаджы тыххæй ирон æвзаг никæйуал хъæуы,ничиуал æй зоны,зæгъгæ,зæгъæн нæй.Фæлтау ма бакæсæм аргъау «Булкъ»-мæ

     

    ( сценкæ «Булкъ»)

    -Федтай куыд рæсугъд у нæ ирон мадæлон æвзаг!

     

    Ирон зыланг ныхас,дæу айс мæнæй,

    Уæд баззаин къуырма æмæ куырмæй.

    Нæ арв,нæ зæххæн нал уынин сæ хуызтæ,

    Æнæ дæу мын мæ къæхтыл ацæуæн дæр нæй!

     

    1 амонæг.

     -Уый дæумæ гæсгæ.Бирæты хъуыдымæ гæсгæ та ирон æвзаг ардыгæй Елхотмæ,стæй нал хъæуы. Бакæсæм та сценкæмæ.

     

     

    \

    Сценкæ  «Ирон нæ зони»

    Сценкæ  «Афтек  агурын»

    Спайда  кодтам:

    Зæронд  усæн  -  зæронд  усы  дзаумæттæ, сумкæ, кæсæнцæстытæ.

    Лæппуйæн -  телефон, наушниктæ.

    Зæронд  ус: -  (  Рацæуы   йæ  къухы  гæххæтты  гæбаз, кæсы  йæм  æмæ  цыдæр  агуры).  Мæ  хæдзарыл!  Кæм  æй  агурон!  Стæй  цы  æлхæнын, уый дæр куы  нæ  зонын.  Уæдæ  æнæахуырæй  æвзæрдæр  исты  ис?  Цы  зæгъон  мæ  рæстæгæн  скъолайы  дуарæй  никуы  бакастæн,  стæй  уæд  мæ  кæстæр  хомæ  та  чи  кастаид.  Мæ  мад  куынæ  бакуыстаид, уæд  та æххормагæй  мардаиккам.  О, о!  Уæртæ  уыцы  лæппуйы  куы  афæрсин. Хорз лæппу! Дæ  бон  хорз!

    Лæппу:         (нæ хъусы,  йæ  хъусты  наушниктæ, йæ къухы  та  телефон,  афтæмæй  йæхинымæр  кафы  йе  уæхсджытæй).

    Зæронд  ус:  Дæумæ  дзурын  лæппу! ( æвналы  йæм) - Нæ  мæ  хъусыс?  Æви  ирон  нæ  дæ?

    Лæппу:        (исы  йæ  наушниктæ) - Что  бабуля!  Я  ирон  на  жонис.

                          (фæстæмæ сæ  бакодта   йæ  наушниктæ.)

    Зæронд  ус:   ( гæххæт  æм  дары).  Мæ  фырты  фырт  рынчын  у,  æмæ  хостæм  рацыдтæн  горæтмæ.  Æркæс  ма  ацы  гæххæтмæ  æмæ  мын  афтек  дæр  ацамон.

    Лæппу:       Бабуля!  Я  же сказал:  Нæ  жони  ирон.

    Зæронд  ус:  Афтек  мын  уæддæр  ацамон.

    Лæппу:        Афтек - мафтек,  я не  понимаю. ( иннæрдæм  азылд  æмæ  та  йæхицæн  кафы)

    Зæронд  ус:  Ай  цавæр  лæппу  дæ?  Зæронд  адæймаг  дæ  сæрмæ нæ  хæссыс  æви?

    (  Сæ ныхасмæ  лæппуйы  мад  рауад)

    Мад:            Цы  дæ  хъæуы  мæнæ  ус? Кæй  агурыс?

    Зæронд  ус:   О,о!  Кæдæй,  уæдæй  ма,  ирон  горæты,  ирон  ныхас  фехъуыстон.  Мæнæ  ацы  лæппу  дæ  лæппу у?

    Мад:          Мæн у, мæн, а что из  этого?

    Зæронд   ус:  Иу  ныхасæн  мын  дзуапп нæ  ратта,  æвæццæгæн  иронау  æцæг  не 'мбары,  æви  мæ  хынджылæг  кæны?

    Мад:         Махæн  Вовочкæ  по  осетинский  не  понимать  кæны. Притом  хæдзары  все  дзурæм  по  русский.

    Зæронд  ус:  Ау!  Æмæ  уæм  æппындæр  худинаг  нæ  кæсы?  Ахæм  хæрзконд  ирон  лæппу, æмæ йæ  сæрмæ  иронау  дзурын  нæ  хæссы.

    Мад:          Æмæ  ирон  та  кæм  хъæуы?  Где  это надо?  Мæнæн  Вовчик  Мæскуыйы  ахуыр  кæндзæн.

    Зæронд  ус:   Мæскуы  бæргæ  хорз у,  фæлæ  йæхи  æвзаг  та?  Йæ  мадæлон  æвзаг  ма  хъуамæ  зона?

    Мад:         Оф!  Цы  кадджын  дæм  кæсы  ирон  æвзаг. Цы  нын  ныууагътой  хорзæй,  нæ  предкæтæ?

    Зæронд  ус: (зæхх æрхоста  лæдзæгæй)  - Цы, æмæ  кадджын  æгъдæуттæ,  æмæ  рæсугъд  æвзаг!  Кæцыйы  хъахъхъæнын  нæ  зонынц,  мæнæ  дæу  хуызæттæ!  Дæ  фыртæн  дæр  ды  сæнад  кодтай  йæ  мадæлон  æвзаг!  Æмæ  чи у дæ  фырт, уый  бæрæг  дзы  нал  ис.

    Мад:           Ацы  хорз   ус, цы дæ  хъæуы  махæй?  Нал  нæ  ныууадздзынæ  абон. Надоела  уже!  Цы  æххуыс  дæ  хъæуы? Кæннод  мне  уже  домой  пора.

    Зæронд  ус:  Ницы  мæ  хъæуы  дæуæй.  Ирон  адæмы  низтæ  бахæр!

    Мад:         - Ни  поняла!  Пошли  Вовчик!  Ацы  деревенщина  нæ  цалынмæ  нæ  фæнадта  уæдмæ. (ацыдысты)   

     

     

    -цæй ,ныр та ма мын цы зæгъдзынæ?

    2 амонæг  (æнкъардхуызæй)

     

    -Алцыдæр махæн нæхицæй аразгæ у.Нæ мадæлон æвзаг нæ ирон царды бындур у.Мадæлон æвзаг чи нæ зоны,уый мæм саст маргъау кæсы.Цæмæй маргъ арвмæ стæха,уый тыххæй йын дыууæ фидар базыры хъæуы.Кæй зæгъын æй хъæуы,саст базыримæ дæр цæрдзæни цъиу,фæлæ уый царду?Уый цард нæу!

        Уыйау адæймаг дæр.Нæ мадæлон æвзаг йæ цард къахыр у,йæ уд та –тутт.Цал æвзаджы,дам , зонай,уал адæймаджы дæ.Уый раст у,фæлæ раст у уый дæр,æмæ мадæлон æвзаг у æппæты сæр .Уый у нæ цинты гуырæн, нæ амæндты райдайæн.

     

    Ис  æвзагæй  нал  дзурæм  иронау

    Ис  хъæбулæй  не  'взаг  у   æвæд

    Стыр уырысæн  нал   хизæм  йæ  ронæй,

    Удæй   ма  куыд  уæм  ирæттæ  уæд!

    Макæй   уарзæм   афтæ  æз  нæ  зæгъын

    Фæлæ  уарзтæй  ма  хъуамæ   уæм  куырм

    Зæрдæ  дæр  цы  риуæн   равзæрд   хурау

    Рухс  кæнæт  æппæты  фыццаг  уым!

     

     

    Сценкæ

     

     

    Ирон æвзагæн иу бон куыд дæттут?

    Куы нæ йын ысты мин азтæ дæр фаг!

    Цæры ма уым нæ фыдæлты нæргæ дуг,

    Нæ фидæнмæ дæр уый кæны фæндаг.

     

    Æз та йæ уæдæ афтæ зæгъин абон:

    Уæд алы бон дæр не взагæн йæ бон!

    Уыйдзæнис уæд æвидигæ нæ амонд,

    Йæ рухсæй ифтонг зæрдæ æмæ зонд.

     

    Ирон æвзаг,цæй диссаг дæ!                                      

    Æвзæгты хсæн куыд аив дæ.

    Куыд зынаргъ дæ ирон лæгæн

     

     

    Ирон æвзаг –ирон удты цæрæнбон,

    «Ирон фæндыр»-ирон зæрдæты цагъд:

    Ирон æвзагæн хуры тын –йæ урдон,
    Æнусты сæрты Ирыстонмæ æртахт!

     

     

    Ирон æвзаг –æрвон дунетæй уазæг,

    Зæххон фæндæгтыл цард æмæ цæры:

    Ирон æвзаг-зæххон æвзæгты равзæрд,

    Нæ бæллицтау нæрыд æмæ нæры.

     

    Мæ хъысмæт ,мæ намыс,мæ мадæлон арм,

    Мæ ирон æвзаджы –мæ фыдæлты фарн.

    Мæ сагъæс,мæ бæллиц,кæмæй хæрын ард,

    Мæ удæн йæ хæзна,мæ зæрдæйы хъарм.

     

    Алантæ сæрбæрзонд,фæзминаг цытæн,

    Ныууагътой мын се взаг ,æнæ уый цы дæн?

    Æввонгхор ,æвæстаг,æнæном цыдæр…

    Афтæ цæрынæй  мæлæт у хуыздæр.

     

    О, стыр хуыцау !!!

    Фыдрæстæгæй нæ бахиз.

    Нæ чысыл Ирыл ма рауадз фыдæх

    Куыд уой йæ фырттæ алы ран уæлахиз,

    Куыд  уа  æнустæм   амондджын йæ зæхх.

    Мæ Ирыстонæн ма фесæфæд йе 'взаг

    Мæ Ирыстоныл ма æрцæуæд зæй.

    Æдзæттæйæ  нæ  ма  баййафæд  не 'знаг

    Нæ  кæрæдзийы  мауал  кæнæм  уæй.

     

     

     

     

    I  - кæсæг:   Нæ  изæры  кæрон  ма  байхъусæм  Къадзаты  Станиславы æмдзæвгæ  «Нæртон  бæллиц»-мæ.  

     

    «Нæртон  бæллиц»

    Ирон  дзырдтæ - мæ  базыртæ

    Мæ уидæгтæ  - мæ  цин

    Æз  сæ  цы рæвдыд  базыдтон

    ÆвидигÆ  фæци.

    Мæ  уд  хъæдгæмттæ  бандыдзы

    Нæ  фыдæлты  хъæлæс

    Цыфæнды  маст  дæр  алидзы

    Куы  йæ  фехъусын  æз.

    Ирон æвзаг -  арвайдæнау

    Кæсын  æм   зон  æрмæст

    Йæ  алы  дзырд  дæр  адджын  у,

    Нæ  дзы  æфсæды  цæст.

    Нæртон   бæллиц  мæм  ахæм  и –

    Куы  рафтауид  æфсир –

    Цъæхирд  тъымы-тъыматæм  - иу

    Иронау  дзурæнт  Ир!

    I – кæсæг:  Нæ изæр  кæронмæ  æрхæццæ.

    II – кæсæг:  Хæрзизæр  раут!

    Ирон  музыкæйы  зæлтæ.

     

     

     

    Кæрон.

     

     

    www.metod-kopilka.ru

    Несколько стихотворений ко Дню Победы

    Асланбек Бритаев родился в Орджоникидзе (Владикавказ) в 1938 году в семье заводского рабочего Бушка Увадзикоевича. В 1942 году отец погиб на войне.
    После окончания средней школы Асланбек учился в строительном техникуме. В 1958–1961 годах проходил службу в Советской Армии. По возвращении начал работать на заводе. В 1964 году уехал в Узбекситан, где прожил 27 лет. Работал в водном хозяйстве, в министерстве мелиорации, министерстве связи и др.
    Стихи начал писать еще в школе. Пишет на русском и осетинском языках. Книга его осетинских произведений вышла в 2003 году во Владикавказе («Лæгвæд»). Сборник русскоязычных стихотворений «Цветы и пламя памяти» увидел свет в родном городе в 2008 году.
    Публикуем здесь несколько военных стихов Асланбека из этой книги.

    *  *  *
     Отцу моему, Бритаеву Бушку Увадзикоевичу,
    погибшему под Севастополем в 1942 году, посвящается.

    Спит у моря в тиши Севастополь,
    Залит светом, луной золочен.
    Серебристою кроною тополь
    На холме, как в полет, устремлен.

    Этот холм — пьедестал обелиска,
    Это — вечное ложе бойца.
    Павшим здесь поклонился я низко,
    Я сегодня стал старше отца.

    То ли память бунтует, горюя,
    Когда мать загрустит по весне,
    То ли сам в лихорадке горю я,
    В жажде видеть отца хоть во сне.

    Шел отец на огонь пулемета
    За покой Севастополя в рост...
    Плещут волны о берег дремотно
    И выносят мне пригоршни звезд.

    Спит у моря в тиши Севастополь,
    Залит светом, луной золочен.
    С ним и я, как серебряный тополь,
    Алой кровью отца породнен.

    ПРОПАВШИЙ БЕЗ ВЕСТИ

    Была война... Порой мне снится
    В недоброй ярости зима,
    Как склоны гор, в морщинах лица,
    Конверт казенный — смерть сама.

    То похоронка, то «без вести...»,
    Нет слов, чтоб ранили сильней,
    Как бомбы — город и предместья,
    Взрывали души у детей.

    Известья шли к родной сторонке:
    «Пропал без вести ваш отец».
    А где-то холмик есть негромкий,
    В нем безымянный спит боец.

    Не возвеличенный в балладе,
    Не в звонкой бронзе он стоит,
    Проста могилка, где в ограде
    Звезда над холмиком горит.

    Дрожа рассветною порою,
    Сбегает мгла, как битый пес,
    Роса краснеет под зарею,
    К земле срывается со звезд.

    РАССКАЗ ВЕТЕРАНА
    Генерал-лейтенанту Г. П. Стрельцову
    с уважением посвящаю

    Уснул с уставшим сердцем
    На рассвете,
    Как пульс в виски,
    Не раз уже случалось,
    Что память болью
    В грудь мою стучалась, —
    И мысль металась,
    Словно птица в клетке.

    А как не быть
    Подвластным этой боли,
    Коль и во сне я —
    С павшими друзьями:
    Как будто вновь,
    В затишье меж боями,
    Сидят бойцы, —
    Вокруг в окопах поле.

    Их разговор — о том, о сем,
    Солдаты
    О мирной жизни
    С жаром говорили,
    О недостатках
    С шутками острили,
    И с яростью
    Молчали автоматы.

    А мне казалось,
    Огненно кричали,
    В атаке
    Раскаленно надрываясь,
    О детях,
    Что сиротами остались,
    О неизбывной
    Матерей печали.

    Вдруг довелось
    Глаза в глаза мне встретить
    Бойца седого взгляд,
    Как взгляд отца:
    «Не надо, друг,
    Солдатских ран бередить,
    На то с лихвой
    Нам выпало свинца.

    Мы шли в сраженья.
    Жизни не щадили,
    И смерть презрели,
    Родину любя,
    Чтоб зданье счастья
    Люди возводили,
    Чтоб не смолкал
    Задорный смех ребят.

    ПОСЛЕДНЕЕ ПИСЬМО

    Письмо отца —
    писал он перед боем,
    и потому, наверно,
    торопясь, —
    берет за сердце
    емкое, простое,
    давал он матери моей
    последний свой наказ:
    «Надейся, верь и жди!
    Но если что...
    в молчаньи гор,
    не в ярости вулкана,
    родится песня
    виноградных лоз,
    пусть сердце кровоточит,
    словно рана,
    в ребенке память
    выпестуй без слез».
    Года лихи —
    минуло их немало,
    состарился ребенок тот —
    я сам.

    Мне долго жить
    уж мама наказала...
    Склонюсь к письму я
    головой усталой...
    Как приказать
    сухими быть глазам.

    ДВА ПАМЯТНИКА

    Утро над горами засверкало,
    Буйно зреет майская заря,
    Как в мартене, жар свой расплескала,
    Вот уж пики снежные горят.

    Жаворонок в небо устремился,
    Жизнь земле дарует солнца диск.
    Пробудившись, росами умылся,
    Устремленный в вечность, обелиск.

    Караулом выстроились ели,
    Словно чтут святые имена,
    Соловья торжественные трели —
    Принимает рапорт тишина.

    А в тиши — старушка на коленях,
    Жар гвоздики в трепетной руке,
    Исстрадалась, выплакала зренье,
    Но не верит горестной строке.

    Словно хочет вешними утрами
    Разбудить соколика от сна,
    Только сын за дальними горами
    Спит в холме у чешского села.

    А роднит два памятника знамя —
    Соткано из Вечного огня,
    Рвется ввысь негаснущее пламя,
    Жар сердец бессмертием храня.

    ironau-ru.livejournal.com

    мать — с русского на осетинский

  • мать — мать/ …   Морфемно-орфографический словарь

  • МАТЬ — МАТЬ, мати гл., южн., зап. имать, иметь. Коли внучек маю, так и сказку знаю. II. МАТЬ жен. мати церк. и сев. матерь, родительница, мама; мать родная, родная. Бог до людей, что мать до детей (добра). Эта кобыла мать вашей лошади. Мать (птенцов)… …   Толковый словарь Даля

  • МАТЬ — МАТЬ, мати гл., южн., зап. имать, иметь. Коли внучек маю, так и сказку знаю. II. МАТЬ жен. мати церк. и сев. матерь, родительница, мама; мать родная, родная. Бог до людей, что мать до детей (добра). Эта кобыла мать вашей лошади. Мать (птенцов)… …   Толковый словарь Даля

  • мать — сущ., ж., употр. наиб. часто Морфология: (нет) кого? матери, кому? матери, (вижу) кого? мать, кем? матерью, о ком? о матери; мн. кто? матери, (нет) кого? матерей, кому? матерям, (вижу) кого? матерей, кем? матерями, о ком? о матерях 1. Ваша мать… …   Толковый словарь Дмитриева

  • мать — род. и дат. матери, вин. мать, тв. матерью, предл. о матери; мн. матери, ей; ж. 1. Женщина по отношению к рождённым ею детям. Любовь матери. Лишиться матери. Назвать кого л. своей матерью. Жить у матери. Хорошая, плохая м. Приёмная м. Многодетная …   Энциклопедический словарь

  • МАТЬ — Господь не может поспеть всюду одновременно, и поэтому он создал матерей. Решиться обзавестись ребенком дело нешуточное. Это значит решиться на то, чтобы твое сердце отныне и навсегда разгуливало вне твоего тела. Элизабет Стоун Матери как… …   Сводная энциклопедия афоризмов

  • МАТЬ — МАТЬ, род. и дат. матери, мать, матерью, матери, мн. матери, матерей, жен. 1. Женщина по отношению к ее детям. «Он лишился матери с малолетства.» Пушкин. Равноправие женщин по ст. 122 Конституции СССР обеспечено также и государственной охраной… …   Толковый словарь Ушакова

  • Матьё — (фр. Mathieu)  французская фамилия, имя и топоним. Фамилия Матьё, Жереми (р. 1983)  французский футболист. Матьё, Жорж (р. 1921)  французский художник школы ташизма. Матьё, Клод Луи (1783 1875)  французский астроном.… …   Википедия

  • МАТЬ — МАТЬ, матери, матерью, мн. матери, матерей, матерям, матерями, о матерях, жен. 1. Женщина по отношению к своим детям. Родная м. Многодетная м. М. семейства (мать как глава семьи). М. одиночка (женщина, родившая вне официального брака и… …   Толковый словарь Ожегова

  • Мать слёз — La Terza madre …   Википедия

  • мать — всосать с молоком матери, в чем мать родила, готовиться быть матерью.. Словарь русских синонимов и сходных по смыслу выражений. под. ред. Н. Абрамова, М.: Русские словари, 1999. мать мама, матерь, матушка, мамаша, матка, родимая, родительница;… …   Словарь синонимов

  • translate.academic.ru

    статусы на осетинском языкеперевод — с осетинского на русский

    • 1 аза-бæлас

      дерево, растущее в стране мертвых, волшебное дерево, древо жизни

      Æз дзæм-дзæмы былыл федтон рухс азабæлас мæ цæстæй. – Я на берегу чудесного источника своими глазами видел волшебное дерево. (Ш. Руставели, Стайыцармдарæг. Тæлмацгæнæг – Бестауты Г.)

      Иронско-русский словарь > аза-бæлас

    • 2 дæсгай

      1) по десять, десятками

      2) дæсгæйттæй нымад – десятеричный (десятичный) счёт

      Ирон æвзаджы ис дыууæ хуызы нымады: ссæдзгæйттæй æмæ дæсгæйттæй. – В осетинском языке два вида счета: двадцатеричный и десятеричный.

      Иронско-русский словарь > дæсгай

    • 3 иронау

      Иуæй-иутæ та иронау фысгæйæ хъуыды кæнынц уырыссагау кæнæ гуырдзиагау æмæ басгуыхтысты ног дзырдтæ хъуыды кæнынмæ. – А некоторые, по причине того, что при осетинском письме думают по-русски или по-грузински, отличились выдумыванием новых слов. (Цгъойты Х., «Рæстдзинад», 2008, №31)

      Иронско-русский словарь > иронау

    • 4 иртасæн

      1. исследование, изыскание

      Æрæджы Цæгат Ирыстоны гуманитарон æмæ социалон иртасæнты институты уыд æмбырд. – Недавно в Северо-Осетинском институте гуманитарных и социальных исследований проходило собрание. (Хъодзаты Æ., Æмæ дзырд уыди Хуыцау)

      иртасæн куыст –исследовательская работа

      Иронско-русский словарь > иртасæн

    • 5 ссæдзгай

      1) по двадцать, двадцатками

      2) ссæдзгæйттæй нымад – двадцатеричный (двадцатичный) счёт

      Ирон æвзаджы ис дыууæ хуызы нымады: ссæдзгæйттæй æмæ дæсгæйттæй. – В осетинском языке два вида счета: двадцатеричный и десятеричный.

      Иронско-русский словарь > ссæдзгай

    • 6 цацæг

      1) насколько..., настолько...

      Цацæг мæ уарзыс, уацæг дæ де знаг бауарзæд. – Насколько ты меня любишь, настолько пусть тебя полюбит твой враг. (Н.Х. Кулаев, Союзы в современном осетинском языке. Орджоникидзе, 1959)

      2) поскольку..., постольку...

      Цацæг раст зæгъын, уацæг Нарты Ацамонгæ мæ фыд Хæмыцмæ бацæуæд. – Поскольку я правду говорю, постольку Ацамонга Нартов пусть продвинется. ( букв. подойдет) к моему отцу Хамыцу. (Н.Х. Кулаев, Союзы в современном осетинском языке. Орджоникидзе, 1959)

      Иронско-русский словарь > цацæг

    • 7 цъæх

      1.

      синий; голубой; зеленый; серый; сизый

      цъæх арв – голубое небо

      цъæх кæрдæг – зеленая трава

      цьæх нæмыг – неспелое, незрелое зерно

      цъæхæй рæгъæд – преждевременно созревший

      цъæх нæуу – поросший дерном, травой

      цъæх мигъ – сизый туман

      цъæх кæрз – ясень зеленый

      Сау хъæды астæу ис цъæх æрдуз. – Посреди черного леса зеленая поляна.

      2.

      арвы цъæх – синева неба

      Иронско-русский словарь > цъæх

    • 8 æрвитæн

      1.

      сопроводительный, препроводительный

      2.

      1) ссылка; сноска

      интернеты æз ссардтон цалдæр æрвитæны ирон æвзаджы сайттæм – в интернете я нашел несколько ссылок на сайты об осетинском языке

      2) возможность посылать, послать

      уырдæм дзауматæ æрвитæн нæй – вещи туда посылать нельзя

      Иронско-русский словарь > æрвитæн

    • 9 æрдæлæмæ кæнын

      опустить, снизить, понизить

      æргътæ æрдæлæмæ кæнын – снизить цены

      Уырыссаг æвзаг «мадæлон» кæмæн ссис, фæлæ культурæ æмæ ирон æгъдау æмгæрон кæмæ не 'рцыдысты, уыдон нын нæ уæздан æвзагмæ кæсынц схъæлæй, æнæрвæссонæй. Ома, нæ европæйаг культурæ иронау ныхас кæнгæйæ куыд хъуамæ равдисæм? Япойнаг фарфоры зынаргъ къусæй бразилиаг къофи куы цымай, уæд иронау дзурыны онг дæхи куыд хъуамæ æрдæлæмæ кæнай? – Те, для кого русский язык стал родным, и у которых и в помине нет культуры и нрава осетинского, смотрят на наш благородный язык с презрением и брезгливостью. Как, мол, мы можем свою европейскую культуру продемонстрировать с помощью осетинской речи? Ну как можно пить бразильский кофе из чашки из дорогого японского фарфора и одновременно опуститься до разговоров на осетинском языке? (Булкъаты М., «Мах дуг»)

      Иронско-русский словарь > æрдæлæмæ кæнын

    • 10 æрхъыз

      Иронско-русский словарь > æрхъыз

    translate.academic.ru

    душа моя — с русского на осетинский

  • душа моя — касатик, милок, сокол ясный, голубчик, милый Словарь русских синонимов. душа моя сущ., кол во синонимов: 5 • голубчик (10) • …   Словарь синонимов

  • Душа моя! — ДУША, и, вин. душу, мн. души, душ, душам, ж. Толковый словарь Ожегова. С.И. Ожегов, Н.Ю. Шведова. 1949 1992 …   Толковый словарь Ожегова

  • Душа моя — Устар. В речевом этикете: вежливое, ласковое обращение к кому либо. [Советница:] Они, душа моя, ни о чём больше не говорят, как о столовых припасах (Фонвизин. Бригадир). [Хавронья:] Нет ничего, моя душа, я знаю, что ты не умышленно сделала (П.… …   Фразеологический словарь русского литературного языка

  • "Душа моя должна прожить в земной неволе" — «ДУША МОЯ ДОЛЖНА ПРОЖИТЬ В ЗЕМНОЙ НЕВОЛЕ», юношеское любовное стих. Л. (1830 31). В зачине возникает мотив филос. «платонизма» (см. Ангел ), объясняющий примирительные, хотя и не без привкуса горечи, ноты в отношении поэта к возлюбленной,… …   Лермонтовская энциклопедия

  • Душа моя масленица... — (говорит семик), перепелиные твои косточки, бумажное твое тело, сахарные уста, сладкая речь, красная краса, руса коса, тридцати братьев сестра, сорока бабушек внучка, трех матерей дочка, ясочка, ты же моя перепелочка. См. ПРАЗДНИК …   В.И. Даль. Пословицы русского народа

  • ДУША МОЯ, МАРИЯ — «ДУША МОЯ, МАРИЯ», Беларусь, КАДР 2 (Беларусь), 1993, цв., 73 мин. Притча, фантасмагорическая мелодрама. Об одиноком старике крестьянине, живущем в зоне катастрофы после чернобыльской аварии. В ролях: Владимир Самойлов (см. САМОЙЛОВ Владимир… …   Энциклопедия кино

  • Жив Бог, жива душа моя. — Жив Бог, жива душа моя. См. ЖИЗНЬ СМЕРТЬ Жив Бог, жива душа моя. См. СУДЬБА ТЕРПЕНИЕ НАДЕЖДА Жив Бог, жива душа моя (или: жива правда, надежа моя). См. ТЕРПЕНИЕ НАДЕЖДА …   В.И. Даль. Пословицы русского народа

  • ВЕЛИЧИТ ДУША МОЯ ГОСПОДА — [греч. Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον; лат. Magnificat], евангельская песнь Богородицы (Лк 1. 46 55), к рая в богослужебных книгах включается в число библейских песней. Встреча Пресв. Девы Марии с парв. Елисаветой. Роспись собора мон ря… …   Православная энциклопедия

  • Величит душа моя Господа — Сандро Боттичелли. Величание Мадонны. 1481 1485, дерево, темпера. Уффици, Флоренция «Магнификат» (по первому слову первого стиха «Magnificat anima mea Dominum»)  славословие Девы Марии из Евангелия от Луки (1:46 55) в латинском переводе (см.… …   Википедия

  • "Еврейская мелодия" («Душа моя мрачна. Скорей, певец, скорей!») — «ЕВРЕЙСКАЯ МЕЛОДИЯ» («Душа моя мрачна. Скорей, певец, скорей!»), перевод Л. (1836) стих. Дж. Байрона «Моя душа темна» («My soul is dark») из цикла «Еврейские мелодии» («Hebrew Melodies», 1815). Тема стих. Байрона (обращение царя Саула к Давиду)… …   Лермонтовская энциклопедия

  • Жив Бог - жива душа моя. — Жив Бог жива душа моя. См. БОГ ВЕРА …   В.И. Даль. Пословицы русского народа

  • translate.academic.ru

    сочинение про маму — с осетинского на русский

    • 1 айзæлын

      пронестись, распространяться

      Иронско-русский словарь > айзæлын

    • 2 акалинаг

      Иронско-русский словарь > акалинаг

    • 3 армаццаг кæнын

      1) барахтаться, действовать, орудовать руками

      Иронско-русский словарь > армаццаг кæнын

    • 4 армаццагæй

      Нæ бæх армаццагæй хæцы. – Наша лошать бьет передними ногами.

      Иронско-русский словарь > армаццагæй

    • 5 дæ хур дыл баталынг!

      Иронско-русский словарь > дæ хур дыл баталынг!

    • 6 дæхинымæр

      употребляется с глаголом в 2 л. ед. ч. про себя

      Иронско-русский словарь > дæхинымæр

    • 7 йæхинымæр

      употребляется с глаголом в 3 л. ед. ч. про себя

      «Цы рæсугъд у», – йæхинымæр ахъуыды кодта Тедо. – «Какая она красивая», – мысленно сказал себе Тедо.

      Иронско-русский словарь > йæхинымæр

    • 8 лæгой

      Иронско-русский словарь > лæгой

    • 9 лæхдым

      негодный, скверный, плохой, грязный

      Иронско-русский словарь > лæхдым

    • 10 мидзæрдæйы

      Иронско-русский словарь > мидзæрдæйы

    • 11 мæхинымæр

      употребляется с глаголом в 1 л. ед. ч. про себя

      Æз дæр ууыл мæхинымæр ахъуыды кодтон. – Я тоже про себя об этом подумал.

      Иронско-русский словарь > мæхинымæр

    • 12 нывæцæн

      Конкурсы чи фæуæлахиз, уыдоны нывæцæнтæ джиппы рауагъта журнал «Дарьял». – Сочинения победителей конкурса были опубликованы журналом «Дарьял». («Мах дуг», 2008, №1)

      Иронско-русский словарь > нывæцæн

    • 13 ныппæххæтт кæнын

      Иронско-русский словарь > ныппæххæтт кæнын

    • 14 ныссуйтæ кæнын

      2) запутать, напутать

      Иронско-русский словарь > ныссуйтæ кæнын

    • 15 нæхинымæр

      употребляется с глаголом в 1 л. мн. ч. про себя

      Иронско-русский словарь > нæхинымæр

    • 16 спæррæст кæнын

      вспорхнуть, взлететь

      Иронско-русский словарь > спæррæст кæнын

    • 17 сухы

      сухы цагъд кæнын – уничтожить полностью, до единого

      Иронско-русский словарь > сухы

    • 18 сæхинымæр

      употребляется с глаголом в 3 л. мн. ч. про себя

      Иронско-русский словарь > сæхинымæр

    • 19 уацмыс

      произведение, сочинение

      æвзæрст уацмыстæ – избранные произведения (сочинения)

      Иронско-русский словарь > уацмыс

    • 20 удгоймаг

      человек; личность

      Æмæ, раст зæгъгæйæ, Васо, куыд удгоймаг, хъомыл кодта æмæ рæзти ацы историон-культурон æмæ идеологон атмосферæйы. – И, по правде говоря, Васо как личность формировался и рос в этой историко-культурной и идеологической атмосфере. (Джусойты Н.)

      Фæлæ Арсены сфæлдыстады ис, дыууæ удгоймаджы ахаст æмæ уарзт æндæр, реалистон, хуызты чи æвдисы, ахæм уацмыстæ дæр. – Но в творчестве Арсена есть также произведения, показывающие взаимоотношения и любовь двух людей другими, реалистическими способами. (Джыккайты Ш.)

      Уынджы уыцы æртæ удгоймаджы йеддæмæ ничи зынди æмæ лæппу хинымæр загъта: «Æвæццæгæн, уыцы дзырдтæ мæнмæ арæзт сты». – На улице, кроме тех трех человек, никого не было и парень про себя решил: «Наверно, эти слова обращены ко мне». (Коцойты А., Кæфхъуындар)

      Бинонтæ – мæ фыды фыды æмæ йе ’фсымæры цæуæт æгæр сбирæ сты, дæс æмæ ссæдз удгоймаджы, æмæ куыдфæстæмæ рæстмæ нал фидыдтой. – Семейство наше – дети моего деда и его брата – расплодилось до количества тридцати душ, и под конец члены семьи перестали друг с другом ладить. (Дзесты К., Зæрдæйы ностæ)

      Иронско-русский словарь > удгоймаг

    См. также в других словарях:

    • Фиксики — Логотип мультсериала …   Википедия

    • Список эпизодов сериала «Одна за всех» — Основная статья: Одна за всех Ниже представлен список серий сериала «Одна за всех». Содержание 1 Сезон 1 2 Сезон 2 3 Сезон 3 …   Википедия

    • Список эпизодов телесериала «Папины дочки» — Основная статья: Папины дочки Комедийный телесериал «Папины дочки» транслируется на канале СТС с 3 сентября 2007 года. На данный момент вышло 19 сезонов  390 серий (в каждом сезоне по 20 серий, исключение составляют 7 и 11 сезоны  в них …   Википедия

    • Список выпусков сериала «Наша Russia» — Основная статья: Наша Russia Содержание 1 1 сезон (2006) 2 2 сезон (2007) 3 3 сезон (2007) 4 (2007, 2009) …   Википедия

    • Список сезонов Премьер-лиги КВН — Премьер лига КВН  вторая по значимости лига КВН ТТО «АМиК» и телепередача Первого канала. В данной статье представлен список сезонов лиги. Содержание 1 Сезон 2003 1.1 Состав 1.2 Игры …   Википедия

    • Точки расставлены — Точки расставлены …   Википедия


    translate.academic.ru


    Смотрите также



    © 2011-
    www.mirstiha.ru
    Карта сайта, XML.